“सांगा सरकार… बळीराजाने जगायचं तरी कसं?”
राजुरा तालुक्यातील शेतकरी नैसर्गिक संकट आणि राजकीय उदासीनतेच्या कात्रीत
अमोल राऊत
संपादक इम्पॅक्ट
२४ न्यूज पोर्टल
राजुरा :तळपत्या उन्हाच्या झळा, अवकाळी पावसाचे तडाखे, दुष्काळाच्या भेगा आणि वाढत्या कर्जाच्या ओझ्याखाली दबलेला राजुरा तालुक्यातील बळीराजा आज पूर्णपणे हतबल झाला आहे. काळ्या मातीत घाम गाळून देशाच्या ताटात अन्न वाढणारा शेतकरी आज स्वतःच्या उदरनिर्वाहासाठी संघर्ष करताना दिसत आहे.
एकेकाळी हिरव्यागार स्वप्नांनी उजळलेल्या त्याच्या डोळ्यांत आता फक्त चिंता, असहाय्यता आणि भविष्याची भीती दिसून येते.
“सरकार… आम्ही जगायचं तरी कसं?” हा प्रश्न आता केवळ एका शेतकऱ्याचा राहिलेला नाही, तर संपूर्ण ग्रामीण व्यवस्थेच्या वेदनेचा आक्रोश बनला आहे.
गेल्या काही वर्षांपासून निसर्ग जणू शेतकऱ्यांवरच रुसला आहे. कधी अतिवृष्टी पिके वाहून नेते, तर कधी कोरडा दुष्काळ उभ्या शेतीला भेगा पाडतो. कपाशी, सोयाबीन, तूर यांसारख्या पिकांवर आयुष्याची स्वप्ने उभी करणारा शेतकरी वारंवार उद्ध्वस्त होत आहे. डोळ्यांसमोर उभं पीक जमीनदोस्त होताना पाहण्याची वेदना त्याच्या मनाला आतून पोखरत आहे.
आज शेती म्हणजे केवळ मेहनत राहिलेली नाही, तर तोट्याचा व्यवहार बनली आहे. बियाणे, खते, औषधे यांच्या किंमती आभाळाला भिडल्या आहेत. मजुरीचा खर्च वाढला आहे. पेरणीपासून काढणीपर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर शेतकरी कर्जाच्या विळख्यात अडकत चालला आहे. मात्र शेवटी त्याच्या हाती उरते ती फक्त निराशा आणि कर्जाची पावती.
राजुरा तालुक्यात आजही बहुतांश शेती कोरडवाहू आहे. सिंचनाच्या पुरेशा सुविधा नसल्याने शेतकरी अजूनही आभाळाकडे आशेने पाहतो. पण हेच आभाळ कधी पुराने त्याची स्वप्ने वाहून नेते, तर कधी पावसाअभावी त्याची जमीन ओसाड करून टाकते.
शेतकऱ्यांच्या मागण्या फार मोठ्या नाहीत.
त्यांना फक्त त्यांच्या कष्टाला योग्य मोबदला हवा आहे. पिकांना हमीभाव हवा आहे. सिंचनाची शाश्वती, नियमित वीजपुरवठा आणि शेतीसाठी लागणारे साहित्य माफक दरात हवे आहे. पण दुर्दैवाने शेतकऱ्यांचा आवाज राजकीय घोषणांच्या गोंगाटात हरवत चालला आहे.
निवडणुकीपुरतेच का शेतकऱ्यांवरील प्रेम?
प्रत्येक निवडणुकीत शेतकऱ्यांच्या नावावर राजकारण केले जाते. मोठमोठी आश्वासने दिली जातात. पण निवडणूक संपताच बळीराजा पुन्हा एकदा एकटाच उभा राहतो. त्याच्या जखमांवर फुंकर घालण्याऐवजी त्याला केवळ आश्वासनांच्या आधारावर जगण्यासाठी सोडून दिले जाते.
आज परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे की शेतकरी केवळ शेती वाचवण्यासाठी नव्हे, तर स्वतःचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी लढत आहे. हीच अवस्था कायम राहिली, तर भविष्यात शेती ओस पडेल आणि अन्न निर्माण करणारे हातच थांबतील.
हा प्रश्न केवळ शेतकऱ्यांचा नाही, तर संपूर्ण समाजाच्या भविष्याचा आहे. कारण ज्या दिवशी शेतं उजाडतील, त्या दिवशी शहरांतील ताटसुद्धा रिकामे राहतील.
आता सरकार आणि लोकप्रतिनिधींनी भाषणांपेक्षा प्रत्यक्ष कृती करण्याची वेळ आली आहे. अन्यथा बळीराजाच्या मनातील हा आर्त टाहो उद्या मोठ्या जनआक्रोशात परिवर्तित झाल्याशिवाय राहणार नाही.
